عزيز الله بيات
373
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
ميرزا عبد الله ( 854 - 855 ه . ق . ) ( 1450 - 1451 م . ) بعد از كشته شدن عبد اللطيف ، سلطنت نصيب ميرزا عبد الله ابن ميرزا ابراهيم ابن شاهرخ شد . وى در جنگى كه در سال 855 هجرى با ابو الخير خان ازبك كرد ، شكست خورد و كشته شد . بهطور كلى مىتوان گفت كه بعد از عبد اللطيف قلمرو تيموريان دستخوش شورش امرا شد . مدتى ظهير الدين بابر ( 851 - 862 ه . ق . ) صاحب قدرت شد . بعد از او ابو سعيد به سلطنت رسيد . ابو سعيد ( 855 - 873 ه . ق . ) ( 1451 - 1468 م . ) ابو سعيد آخرين پادشاه معروف از سلسلهء تيموريان است . وى پسر ميرزا سلطان محمد گورگانى است . در آغاز نزد الغ بيك بود و بعد از مرگ او به فرمان عبد اللطيف زندانى شد اما از حبس گريخت و به بخارا شتافت . همينكه عبد اللطيف در سال 854 هجرى كشته شد ، ابو سعيد در بلاد ماوراء النهر قدرتى به هم رسانيد . در سال 861 هجرى هرات را تصرف كرد و گوهرشاد آغا ، زوجهء شاهرخ را كشت . در سال 862 هجرى جهانشاه تركمان ، هرات را از او گرفت ، اما ديرى نگذشت كه ابو سعيد بار ديگر بر او غلبه كرد و سپس به تصرف خراسان و آذربايجان و مازندران همت گماشت . در سال 873 هجرى براى دفع اوزون حسن رهسپار آذربايجان شد ، اما در نزديكى ميانه از سپاهيان اوزون حسن شكست خورد و به فرمان اوزون حسن كشته شد . بعد از او پسرانش سلطان احمد و محمود گورگانى مدعى جانشينى او شدند . ابو سعيد معاصر است با شاه رستم عباسى ( 873 ه . ق . ) از اتابكان لر كوچك و امير حسن بيك ( 872 - 882 ه . ق . ) از امراى آققويونلو و جهانشاه پسر قرا يوسف ( 839 - 872 ه . ق . ) و حسنعلى ميرزا پسر جهانشاه ( 872 - 873 ه . ق . ) از امراى قراقويونلو . مهمترين حوادثى كه در دوران سلطنت ابو سعيد و معاصران او در كشورهاى ديگر آنزمان به وقوع پيوست ، چنين است :